ضرورت استفاده از معیارهای رادیولوژیکی در تفسیر تصاویر سی تی اسکن ریه بیماران مشکوک به کرونا ویروس

25 اسفند 1398تخصصی, عمومی, مقالات0 comments

ویروس‌های کرونا (coronaviruses) خانواده بزرگی از ویروس‌ها، از سرماخوردگی معمولی گرفته تا سارس و مرس را شامل می‌شوند. موارد جدیدی از «ذات‌الریه ویروسی ناشناخته‌ای» در دسامبر سال 2019، در بازار عمده‌فروشی غذاهای دریایی شهر ووهان (Wuhan) چین شیوع پیدا کرد. دانشمندان این کرونا ویروس جدید را COVID-19 نام‌گذاری کردند.

ذات‌الریه ناشی از کووید-19، یک بیماری عفونی شدید محسوب می‌شود و شیوع آن در سازمان بهداشت جهانی به عنوان یک اورژانس سلامت عمومی اعلام شده است. این کرونا ویروس جدید، علائمی مشابه سرماخوردگی و آنفولانزا دارد و در اغلب بیماران با تب و سرفه‌های خشک همراه است. پس از شناسایی علائم و عوارض پنومونی کووید-19، گروه‌های تخصصی پزشکی به تدوین گاید لاین (مرجع تخصصی) و معیارهایی برای پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری پرداختند.

از بین روش‌های مختلف رادیولوژی، سی تی اسکن قفسه سینه یک روش تصویربرداری رایج برای تشخیص ذات‌الریه است. در CT اسکن ریه، سرعت ایجاد تصاویر با کیفیت از بافت ریه بالا است و رادیولوژیست‌ می‌تواند به سرعت میزان درگیری ریه با ویروس کرونا را مشخص کند. سی تی اسکن ریه ویژگی‌های رادیولوژیکی رایج در بیماران مبتلا به ذات‌الریه ناشی از کوید-19 را به خوبی مشخص می‌کند.

با توجه به اهمیت تفسیر صحیح تصاویر سی تی اسکن قفسه سینه در بیماران مشکوک به کرونا، دکتر رضا گرامی رادیولوژیست و رتبه برتر بورد تخصصی رادیولوژی و عضو هیدت علمی دانشگاه و عضو هیئت مدیره انجمن رادیولوژی ایران در این خصوص توضیحاتی ارائه نموده اند. توضیحات ایشان را در ادامه این مطلب می خوانید
این مطلب توسط دکتر رضا گرامی تالیف و در اختیار سایتهای دیگر قرار گرفته است تا منتشر شود

دکتر رضا گرامی ، متخصص رادیولوژی و سونوگرافی
دکتر رضا گرامی ، بهترین متخصص سونوگرافی تهران ، برد تخصصی سونوگرافی ، سونوگرافی نودول تیروئید ، اکوی قلب جنین و غربالگری NT و آنومالی اسکن

نقش سی تی اسکن در تشخیص بیماران مبتلا به ویروس کرونا چیست؟

قدرت تشخیصی و حساسیت سی تی اسکن در تشخیص و مدیریت بیماران مبتلا به کرونا ویروس، اهمیت زیادی دارد. نقش سی تی اسکن در تشخیص بیماری کرونای جدید کووید-19 حتی از PCR هم بالاتر است. قدرت تشخیصی سی تی اسکن در شناسایی بیماری کرونا و درگیری ریه حدود 98 درصد است. این در حالی است که حساسیت تشخیصی PCR حدود 70 درصد است.

حساسیت پایین PCR می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. مثلا ممکن است نمونه‌گیری از بیمار به درستی انجام نشده باشد یا لود ویروس بر روی نمونه به اندازه‌ای نباشد که تست را مثبت کند. مساله دیگر هم مربوط به کیت‌های آزمایشگاهی است که ممکن است در پاسخ‌دهی خطا داشته باشند.

معیارهای رادیولوژیکی برای شناسایی ویروس کرونا در تصاویر سی تی اسکن چیست؟

در سی تی اسکن بیماران مبتلا به ویروس کرونا، دانسیته‌های شیشه مات ground glass opacity(GGO)، بسیار شایع هستند. GGO‌ها معمولا به صورت دوطرفه بروز می‌کنند اما ممکن است ابتدا یک‌طرفه باشند و سپس دوطرفه شوند. این یافته‌ها معمولا خلف و محیط ریه را درگیر می‌کنند و با شدت گرفتن بیماری، می‌توانند به سمت متراک شدن consolidation پیشرفت کنند. این یافته‌ها، از شایع‌ترین تظاهرات در تصاویر سی تی اسکن بیماران مبتلا به کرونا هستند. کدورت‌های خطی و کدورت‌های crazy-paving نیز ممکن است در تصاویر CT اسکن بیماران مبتلا به کروناویروس دیده شوند.

تصاویر CTSCAN ریه فرد آلوده به کوید19
تصاویر CTSCAN ریه فرد آلوده به کوید19

آیا سی تی اسکن معیار بستری بیمار کرونایی در بیمارستان است؟

معمولا بیمارانی که تظاهرات سی تی اسکن شدیدتری دارند، بدحال‌تر هستند. اما لزوما سی تی اسکن با علائم بالینی بیمار همخوانی ندارد. ممکن است سی تی اسکن درگیری شدید ریه را نشان دهد اما علائم بالینی بیمار، نرمال باشد.
سی تی اسکن در تشخیص بیماری کرونا اهمیت زیادی دارد اما حتی اگر یافته‌های سی تی اسکن درگیری زیادی را در ریه نشان دهد ولی با بروز علائم بالینی شدید همراه نباشد و حال عمومی بیمار خوب باشد، نیازی به بستری بیمار در بیمارستان نیست و در منزل بماند و دارو دریافت کند.

بیمارانی که برای درمان به منزل روانه می‌شوند، تنگی نفس شدید ندارند و میزان اکسیژن خون آن‌ها بالای 90 درصد است. این بیماران معمولا داروهای کلروکلین و تامیفلو دریافت می‌کنند.

در صورتی که تظاهرات سی تی اسکن بیمار، خفیف باشد ولی تنگی نفس شدید داشته باشد و میزان اکسیژن خون وی زیر 90 درصد باشد، باید در بیمارستان بستری شود و تحت حمایت تنفسی و دارویی قرار گیرد.

به صورت کلی بیمارانی که سن بالای 50 سال دارند، بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و فشار خون دارند یا به بیماری‌های کلیوی مبتلا هستند، در معرض ابتلا به نوع شدیدتر کرونا قرار دارند و عوارض بیماری کرونا در این آن‌ها شدیدتر است. همچنین بیمارانی که سابقه مصرف داروهای شیمی درمانی دارند، یا قبلا کورتون مصرف می‌کرده‌اند نیز در گروه‌های پرخطر از نظر ابتلا به کرونا ویروس شدید قرار دارند.

در صورتی که بیمار ناقل بیماری کرونا باشد و علائم بالینی بیماری در وی ظاهر نشده باشد، سی تی اسکن قابلیت تشخیص کرونا ویروس را دارد؟

در مواردی که هیچ علائمی نظیر سرفه و تنگی نفس در فرد ناقل بیماری وجود نداشته باشد، سی تی اسکن قادر به تشخیص بیماری کرونا نیست. در این مرحله باید از سایر تست‌های آزمایشگاهی برای تشخیص ویروس کرونا استفاده شود.

آیا رادیوگرافی قفسه سینه قابلیت تشخیص کرونا را دارد؟

گرافی ساده در تشخیص کرونا حساسیت کمی دارد و بیمارانی که مشکوک به کرونا هستند بهتر است از اول سی تی اسکن شوند.

تصاویر سی تی اسکن بیماران کرونایی پس از بهبودی چه تغییراتی می‌کند؟

این موضوع بستگی به شدت بیماری دارد. در 80 درصد موارد که شدت بیماری خفیف است، افراد طی یک یا دو ماه خوب می‌شوند. اما در 20 درصد دیگر که شدت بیماری بالاتر است، ممکن است بیمار انتوبه شود و در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شود. از این بیماران، متاسفانه تعدادی فوت می‌کنند. در افرادی که پس از درگیری شدید ریه با کرونا ویروس بهبود پیدا می‌کنند، عوارض بیماری باقی می‌ماند و حجم ریه کم می‌شود.

چه مکانیزم‌هایی باعث مرگ بیماران کرونایی می‌شود؟

مرگ در بیماران مبتلا به ویروس کرونا به چند دلیل ممکن است رخ دهد که مهم‌ترین آن‌ها به شرح زیر است:

  1. ویروس مستقیم به عضله قلب حمله کند که در موارد شدید موجب میوکاردیت (التهاب عضله قلب) و مرگ بیمار می‌شود.
  2. ویروس منجر به سندرم زجر تنفسی یا سندرم دیسترس تنفسی (ARDS) می‌شود که موجب پر شدن فضای آلوئل‌های ریه با مایع می‌شود و تنگی نفس شدید ایجاد می‌کند. در نهایت میزان اکسیژن خون به شدت افت می‌کند و خون‌رسانی به بدن مختل می‌شود و بیمار فوت می‌کند.
  3. ممکن است علاوه بر عفونت ویروسی، عفونت باکتریایی هم بیماری را مضاعف کند و موجب سپسیس (عفونت در خون) و در نهایت مرگ بیمار شود.

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *